FOB Nedir?
FOB (Free On Board), Incoterms® 2020 kapsamında tanımlanan ve özellikle denizyolu ve iç su yolu taşımacılığında kullanılan teslim şekillerinden biridir.
FOB teslim şeklinde satıcı, malları kararlaştırılan yükleme limanında gemiye yükleyerek teslim yükümlülüğünü yerine getirir. Mallar gemiye yüklendikten sonra risk, sözleşmede belirtilen kurallar doğrultusunda alıcıya geçer.
Uluslararası deniz taşımacılığında en yaygın kullanılan teslim şekillerinden biridir.
FOB Ne Anlama Gelir?
FOB’nin açılımı Free On Board olup Türkçeye “Gemi Bordasında Teslim” olarak çevrilmektedir.
Bu teslim şeklinde teslim noktası, geminin yüklendiği limandır. Bu nedenle yükleme limanının satış sözleşmesinde açık şekilde belirtilmesi gerekir.
Örneğin:
FOB Mersin Port
veya
FOB Ambarlı Port
şeklinde kullanılabilir.
FOB Teslim Şeklinde Satıcının Sorumlulukları
Satıcı genel olarak aşağıdaki işlemleri yerine getirir:
- Malları sözleşmeye uygun şekilde hazırlamak
- Ambalajlama ve etiketleme işlemlerini yapmak
- İhracat gümrük işlemlerini tamamlamak
- Malları belirlenen yükleme limanına ulaştırmak
- Malları gemiye yüklemek
- Gerekli ticari belgeleri düzenlemek
FOB Teslim Şeklinde Alıcının Sorumlulukları
Gemiye yükleme tamamlandıktan sonra alıcı;
- Deniz navlununu organize eder.
- Taşıma sigortasını yaptırabilir.
- Varış limanındaki işlemleri yürütür.
- İthalat gümrük işlemlerini tamamlar.
- Vergi ve diğer mali yükümlülükleri yerine getirir.
- Malların nihai teslimatını organize eder.
FOB Hangi Taşıma Türlerinde Kullanılır?
FOB yalnızca;
- Denizyolu taşımacılığı
- İç su yolu taşımacılığı
için kullanılmalıdır.
Karayolu, havayolu veya konteyner taşımalarında çoğu durumda farklı Incoterms® kuralları tercih edilir.
FOB Teslim Şeklinin Avantajları
FOB’nin tercih edilme nedenlerinden bazıları şunlardır:
- Uluslararası ticarette yaygın olarak kabul görmesi
- Satıcı ve alıcının sorumluluklarının net şekilde ayrılması
- Deniz taşımacılığına uygun olması
- Navlun organizasyonunda alıcıya esneklik sağlaması
- Ticari maliyetlerin daha kolay planlanabilmesi
FOB ile CIF Arasındaki Fark
FOB ve CIF teslim şekilleri sıkça karşılaştırılır.
FOB
- Satıcı malları gemiye yükleyerek teslim eder.
- Deniz navlununun organizasyonu genel olarak alıcı tarafından yapılır.
CIF
- Satıcı, sözleşmede belirtilen şartlar doğrultusunda deniz taşımasını ve belirli sigorta yükümlülüklerini de üstlenebilir.
Bu nedenle hangi teslim şeklinin kullanılacağı, tarafların ticari ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir.
FOB ile FCA Arasındaki Fark
FOB ve FCA teslim şekilleri benzer görünse de önemli farklar içerir.
FOB, yalnızca denizyolu ve iç su yolu taşımacılığı için uygundur.
FCA ise karayolu, havayolu, demiryolu, denizyolu ve multimodal taşımacılıkta kullanılabilir.
Özellikle konteyner taşımalarında birçok durumda FCA’nın tercih edilmesi daha uygun olabilir.
FOB Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
FOB teslim şeklinde aşağıdaki konular açıkça belirlenmelidir:
- Yükleme limanı
- Teslim tarihi
- Gemi bilgileri
- Yükleme programı
- Ticari belgeler
- Tarafların sorumlulukları
Açık ve ayrıntılı bir satış sözleşmesi, operasyonun sorunsuz ilerlemesine yardımcı olur.
FOB Kimler İçin Uygundur?
FOB teslim şekli özellikle;
- Deniz yoluyla ihracat yapan üreticiler
- Hammadde ihracatçıları
- Metal ve maden ihracatçıları
- Tarım ürünleri ihracatçıları
- Uluslararası ticaret şirketleri
tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.
Online Gümrük ile Güvenli İhracat Süreci
Online Gümrük, denizyolu taşımacılığı ve uluslararası ticarette kullanılan Incoterms® kuralları konusunda işletmelere profesyonel destek sunmaktadır.
Uzman ekibimiz;
- ihracat gümrükleme,
- ithalat gümrükleme,
- dış ticaret danışmanlığı,
- lojistik koordinasyonu,
- belge kontrolü
alanlarında çözüm odaklı hizmet vermektedir.
Sonuç
FOB, denizyolu taşımacılığında en yaygın kullanılan Incoterms® kurallarından biridir.
Teslim noktasının doğru belirlenmesi, tarafların sorumluluklarının açık şekilde tanımlanması ve yükleme sürecinin dikkatle planlanması, uluslararası ticaret operasyonlarının güvenli ve verimli şekilde yürütülmesine katkı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
FOB ne demektir?
FOB, “Free On Board” anlamına gelir ve satıcının malları belirlenen yükleme limanında gemiye yükleyerek teslim ettiği Incoterms® teslim şeklidir.
FOB hangi taşıma türlerinde kullanılabilir?
Yalnızca denizyolu ve iç su yolu taşımacılığında kullanılmalıdır.
FOB ile CIF arasındaki fark nedir?
FOB’da satıcının sorumluluğu gemiye yükleme ile sınırlıyken, CIF teslim şeklinde satıcı belirli şartlar altında taşıma ve sigorta ile ilgili ek yükümlülükler üstlenebilir.
FOB konteyner taşımalarında kullanılabilir mi?
Konteyner taşımalarında birçok durumda FCA teslim şekli daha uygun kabul edilmektedir. İşlemin özelliklerine göre doğru Incoterms® kuralı seçilmelidir.
FOB tesliminde risk ne zaman devredilir?
Riskin devri, Incoterms® 2020 kuralları ve taraflar arasındaki satış sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.